Czym jest wermikompostowanie
Wermikompostowanie to rozkład materii organicznej wspomagany przez dżdżownice kalifornijskie (Eisenia fetida) lub kompostowe (Eisenia hortensis). W odróżnieniu od klasycznego kompostowania, proces przebiega w temperaturze pokojowej, bez fazy termicznej. Efektem jest tzw. vermicast — odchody dżdżownic — uważany za jeden z najbogatszych nawozów organicznych.
Dżdżownice kalifornijskie są dostępne w Polsce u producentów wermikompostowników i sklepach wędkarskich, zazwyczaj pod nazwą „dżdżownice kompostowe". Jeden kilogram dżdżownic (około 1000 sztuk) przetwarza dziennie od 300 do 500 gramów odpadów organicznych.
Wybór pojemnika na wermikompostownik
Pojemniki wielopiętrowe
Najpraktyczniejszy model do użytku balkonowego. Składa się z 2–4 poziomów z ażurowymi dnami. Dżdżownice migrują samodzielnie ku górze, do świeżego materiału, pozostawiając przetworzone odchody na niższych piętrach gotowe do zbioru. Cena zestawów startowych w Polsce waha się od 150 do 350 zł.
Pojemnik jednoprzedziałowy
Tańsze rozwiązanie (opakowanie po farbie, skrzynka drewniana z pokrywą). Wymaga częstszego sortowania zawartości, bo dżdżownice i gotowy vermicast zajmują tę samą przestrzeń. Dobry wybór na próbę przez pierwsze miesiące.
Warunki na polskim balkonie — sezonowość
Dżdżownice kalifornijskie są aktywne w zakresie temperatur 10–27°C. Na nieogrzewanym balkonie w Polsce ich aktywność drastycznie spada poniżej 5°C, a poniżej 0°C grozi zamrożeniem kolonii. Zimą pojemnik należy przenieść w osłonięte miejsce — do kuchni, łazienki lub ogrzewanej spiżarni.
Latem, przy temperaturach powyżej 30°C, wermikompostownik na nasłonecznionym balkonie może się przegrzać. W takich warunkach pojemnik przestawia się w cień lub nakrywa wilgotną jutową tkaniną.
Czym karmić dżdżownice
Bazą powinny być odpady kuchenne o niskiej kwasowości:
- Skórki warzyw i owoców (z wyjątkiem cytrusów w dużych ilościach)
- Fusy z kawy i herbaty, torebki herbaty (bez metalowych zszywek)
- Resztki gotowanych warzyw (bez soli i tłuszczu)
- Papier ręcznikowy, chusteczki bez środków chemicznych
- Drobno porwany karton i papier gazetowy
Nie należy podawać dżdżownicom: mięsa i ryb, nabiału, cytrusów w dużych ilościach, cebuli i czosnku, materiałów tłustych i słonych, ani kału zwierząt domowych.
Herbata kompostowa — ciekły nawóz
Wiele modeli wielopiętrowych jest wyposażonych w kranik u podstawy. Zbierany płyn (leachate) to rozcieńczony, ciekły nawóz organiczny. Rozcieńcza się go wodą w proporcji 1:10 i stosuje do podlewania roślin doniczkowych i warzywników. Nie należy podawać go nierozcieńczonego — stężony płyn może poparzyć korzenie.
Zapach i higiena
Prawidłowo prowadzony wermikompostownik nie wydziela nieprzyjemnych zapachów — w najgorszym przypadku wyczuwalny jest lekki ziemisty zapach. Silny odór wskazuje na jeden z poniższych problemów:
- Zbyt dużo wilgoci — dodaj suchy porwany papier, karton lub tarty
- Za dużo kwaśnych odpadów cytrusowych — ogranicz ich ilość
- Mięso lub nabiał w pojemniku — usuń i już nie dodawaj
- Zbyt duże porcje jednorazowe — karm częściej, ale mniejszymi dawkami
Zbiór vermicastu
Po 2–4 miesiącach dolne piętro wypełnia się gotowym vermicastem. W modelu wielopiętrowym wystarczy odczekać, aż dżdżownice migrują wyżej do świeżego materiału, po czym wyjąć dolne piętro i zebrać nawóz. W pojemniku jednoprzedziałowym materiał przesuwa się na jedną stronę, po drugiej kładzie się świeże odpady i czeka kilka tygodni na migrację dżdżownic.
Vermicast stosuje się w mieszance z ziemią doniczkową w stosunku do 1:4 lub jako dodatek do grządek warzywnych wiosną.
Źródła: Wikipedia – Wermikompostowanie, gov.pl – gospodarka odpadami